Мұнай емес, ми дәуірі: Қазақстанның басты заңы қалай өзгерді

19:08, 31 Янв.

Конституциялық реформа комиссиясы Қазақстанның жаңа Конституциясы жобасының алғашқы нұсқасын жариялады деп хабарлайды Ertenmedia.kz. Жаңа Конституция жобасы азаматтардан, саяси партиялар мен қоғамдық ұйымдардан келіп түскен ұсыныс негізінде әзірленген.

Жарты жылға жуық уақыт бойы жалғасқан қызу пікірталас нәтижесінде Конституция мәтінінің 84 пайызы яғни 77 бап бойынша ұсыныстар қарастырылып, қайта жазылды. Конституциялық реформаға Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың былтыр қыркүйектегі Жолдауы себеп болған еді.

Президент саяси жүйені толық қайта жүктеп, бір палаталы Парламент құру туралы идеяны көтерген. Қазан айында Парламент реформасы бойынша арнайы жұмыс тобы құрылып, оған танымал заңгерлер, сарапшылар, саяси партиялар мен қоғамдық ұйымдардың өкілдері енді.

Азаматтар да бұл іске белсенді араласты – e-Otinish пен eGov порталдары арқылы екі мыңнан аса ұсыныс келіп түсті.

Конституциялық комиссияның мүшелері туралы не белгілі? Жаңа Конституция жобасын дайындау үшін арнайы құрылған Конституциялық комиссияға барлық өңір мен әлеуметтік топтардың атынан 130 адам шақырылды. Комиссияға Конституциялық сот төрағасы Эльвира Әзімова жетекшілік етеді.

Оның орынбасарлары болып Мемлекеттік кеңесші Ерлан Қарин мен вице-премьер – мәдениет және ақпарат министрі Аида Балаева тағайындалды. «Комиссия жұмысы – жекелеген баптарға өзгеріс енгізу ғана емес, Конституцияны заман талабына сай толық трансформациялау.

Негізгі заңның іргелі принциптерін сақтай отырып, бүгінгі сын-қатерлерге жауап беруіміз қажет», – деді Эльвира Әзімова.

Ата заңға енген ең басты өзгеріс? Конституцияға енгізілген түбегейлі өзгерістердің негізгі бағыты адам құқықтарына басымдық беру, азаматтардың билікке тікелей араласуын қамтамасыз ету, білім мен ғылымға ерекше мән беру, цифрлық ортада азаматтардың құқығын қорғау.

Жаңа Преамбулада адам құқықтары мен бостандықтары алғаш рет мемлекеттің басты құндылығы ретінде көрсетілген. Сондай-ақ әділдік, заңдылық, табиғатты қорғау принциптері де енді Конституция деңгейінде бекітілді.

Негізгі заңның басты идеясы елдің болашағы табиғи байлықпен емес, адами капиталмен, азаматтардың білімі мен мәдениетімен айқындалады деген ұстанымға негізделген. Құжатта цифрландыруға ерекше мән берілген.

Конституцияда алғаш рет цифрлық ортада азаматтардың құқықтары заңды түрде қорғалмақ. Бұдан былай… Жаңа Конституцияның жаңалықтары да ауқымды. Енді Парламент бір палаталы Құрылтай аталып, 145 депутаттан тұратын болады.

Депутаттарды пропорционалды сайлау жүйесі арқылы бес жыл мерзімге сайлау көзделген. Бұл саяси партиялардың жауапкершілігін арттырып, кадр саясатын нығайтады. Елде жаңа диалог алаңы Қазақстанның Халық Кеңесі құрылмақ.

Халық мүддесін қорғайтын кеңес заң шығару бастамасын ұсынуға да құқылы болады. Тағы бір жаңалық Вице-Президент институтының пайда болуы. Вице-Президент Президенттің тапсырмасымен қоғаммен, ғылыми-мәдени және халықаралық ұйымдармен қарым-қатынасты үйлестіреді.

Конституцияда адвокатура қызметіне арналған жеке бап пайда болды. Интеллектуалдық меншік қорғау нормасы да алғаш рет енгізілді. Сондай-ақ азаматтардың құқығын кері күші бар заңдардан қорғау, кінәсіздік презумпциясын бекіту, бір құқық бұзушылық үшін екі рет жауапқа тартуға тыйым салу, «Миранда ережесін» енгізу секілді құқық қорғау шаралары да күшейтілді.

Мемлекет пен діннің ара жігі нақты ажыратылды.

Білім беру мен тәрбие беру жүйесінің зайырлылық сипаты анық жазылды. Сондай-ақ неке – ер мен әйел арасындағы ерікті әрі тең құқықты одақ екені көрсетіліп, дәстүрлі құндылықтар мен әйел құқықтарын қорғауға ерекше мән берілді.

Жоба мәтіні терминологиялық тұрғыдан да толық жаңарды. Конституция жобасының толық мәтініне ұсыныс қабылдау e-Otinish және eGov порталдары арқылы жалғасып жатыр. Негізгі заңға қатысты соңғы шешімді халық бүкілхалықтық референдум арқылы қабылдайды.

Құжаттың толық мәтінімен осы тұстан таныса аласыз. Айта кетелік, осыған дейін жиында сөз алған Тоқаевтың көмекшісі Ержан Жиенбаев вице-президенттің мисссиясына егжей-тегжейлі тоқталған еді.

Рубрика: Увлекательное. Читать весь текст на ertenmedia.kz.

«Путинге алғыс айтты»: Солтүстік Қазақстанда семинар өткізіліп, Ресей рәміздері дәріптелген Желіде Солтүстік Қазақстан облысындағы мектептердің бірінде мұғалімдерге семинар өткізіліп, жиында Путинге алғыс айтылғаны туралы ақпарат тарады, деп...

89 жастағы қазақстандық кейуана туысын ұрғаны үшін сотталып кетті Әлеуметтік желіде 89 жастағы кейуананың сот шешімімен туысын ұрып-соққаны үшін кінәлі деп танылып, оған түзету жұмыстары тағайындалғаны туралы оқиға ...

Тоқаевтың төзімі: Украин дрондары Қазақстанды қанша табыстан қақты Украина дрондарының КТК құбырына жасаған соққысы салдарынан Қазақстанның жалпы шығыны шамамен 3 миллиард долларды құрады деп хабарлайды Ertenmedia.kz...

Президенттик мандатты конституциялык өзгөрүүлөр шартында колдонуу боюнча эксперттик пикир Саясатчы Бакытбек Жумагулов юридикалык аспектилер жана институттук түшүндүрмөлөрдүн мааниси жөнүндөЖамаатта жана эксперттер арасында президенттик ман...

«Адмиралдың» бас бапкері «Барыспен» өткен матчтағы арандатулар туралы айтты «Адмирал» командасының бас бапкері Олег Браташ КХЛ тұрақты чемпионатындағы «Барысты» 5:2 есебімен жеңген матчтан кейін пікір білдірді, деп хабарлайды...

Дуглас Жуниор: «Қазақ футзалы маған бәрін берді» Қазақстан ұлттық құрамасының және «Қайрат» футзал клубының бұрынғы ойыншысы Дуглас Жуниор халықаралық мансабын аяқтау туралы шешімі, Какао,...

Электромобиль: что это такое и почему за ним будущее Электрический транспорт давно вышел за рамки эксперимента и стал полноценной частью современного движения. Это транспорт, использующий электрическую ...

Həmin sənədlərdə Şahzadə ilə bağlı şok detallar üzə çıxdı - Fotolar ABŞ Ədliyyə Nazirliyi tərəfindən açıqlanan yeni Ceffri Epşteyn sənədlərində Böyük Britaniyanın titullarından məhrum edilmiş Şahzadə Endryu ilə bağlı ...

Şansları üzlərinə gülməyən 4 bürc Bəzi bürclər astroloji təhlillərdə daha çox "uğursuz" və ya "çətin" bürclər kimi tanınır.Bakıvaxtı.az-ın milli.az-a istinadən məlumatına görə, bu bür...

2016-2026: Астана қалай өзгерді? (Фоторепортаж) Астанаға енді келгендер қаланың көрікті жерлерін көріп тамсанып жататын шығар. Ал қалада көптен тұрып келе жатқандар үшін елорда көз алдында өскен ба...

Қару ұстауға талап қатаяды: Сенат қауіпсіздікке қатысты жаңа заңды мақұлдады Тиісті заң жобасын Сенат депутаттары жалпы отырыста қолдады. Құжат күзет қызметі, тұрғын үй төлемдері және құқық қорғау органдарының жұмыс тәртібіне ...

Gənclərə veriləcək Prezident Mükafatının MƏBLƏĞİ Prezident İlham Əliyev dünın 2026-cı il Gənclər üçün Prezident mükafatlarının verilməsi haqqında Sərəncam imzalayıb. Yeniera.az modern.az-a istinadən...

İctimai nəqliyyatda güzəştlər bu şəxslərə şamil ediləcək - AÇIQLAMA “İctimai nəqliyyatda tarif siyasəti yalnız gediş haqqının məbləği ilə məhdudlaşmamalı, sosial ədalət və istifadə intensivliyi prinsiplərinə əsa...

Жаңа Ата заң жобасына қатысты таралып жатқан жалған ақпарат Жалған ақпаратқа қарсы іс-қимыл орталығы Қазақстан Республикасының жаңа Конституциясы жобасының мәтінінде шетелдіктерге жер сатуға тыйым салу алынып ...

Шалқар көліндегі мұз шоуы 500-ге жуық көрерменді жинады Шалқар көлінде ұйымдастырылған мұз шоуы өңір тұрғындары мен қонақтарының ерекше қызығушылығын тудырды. Бүгінгі шараға 500-ге жуық адам келді. Қала тұ...

Sağlamlığınız təhlükədədir: Bu məhsullar sizi ölümə aparır Son dövrlərdə qida məhsullarının rənginin dəyişdirilməsi ilə bağlı müxtəlif iddialar gündəmə gəlib. Sosial şəbəkələrdə yayılan videolarda bəzi meyvə ...

Paşinyan niyə “Türkiyə agenti” elan olundu: Ermənistan “Rusiyanın düşmənləri” sirasına yerləşir Kremlə yaxın siyasi dairələrdən verilən açıqlamalar Ermənistanın Rusiya orbitindən çıxma ehtimalının yaratdığı qorxunu ifadə edir… Paşinyan hak...

Vergilerde yeni kurallar: Nakitsiz ödemelerin daha da genişleyeceği söyleniyor Vergi Komitesi, hükümet karar tasarısını kamuoyunun görüşüne sundu. Belgenin ana hedefi açık: gölge ekonominin payını azaltmak ve nakitsiz ödemeleri ...

Trump'ın talebi reddedildi: Ukrayna'ya yapılan dron saldırıları devam etti... Fotoğraf: Vitaliy Hnidyi/REUTERS 30 Ocak gecesi, Ukrayna Hava Kuvvetleri, Rus birliklerinin 111 uçağı ve bir İskander-M balistik füzesiyle Ukrayna'ya...

ՎԶԵԲ–ը Հայաստանում 2025թ․–ին ներդրել է ռեկորդային 426 մլն եվրո ԵՐԵՎԱՆ, 30 հունվարի․/ԱՌԿԱ/․ 2025թ-ին Վերակառուցման և զարգացման եվրոպական բանկը (ՎԶԵԲ) 426 միլիոն եվրոյի ռեկորդային ներդրումներ կատարեց տնտեսությունու...

Հայաստանի առևտրային բանկերը 2025թ․–ին պետբյուջե են վճարել 162,14 մլրդ դրամ ԵՐԵՎԱՆ, 26 հունվարի․/ԱՌԿԱ/․ Հայաստանի բոլոր 17 գործող առևտրային բանկերը 2025 թվականին ընդգրկվել են 1000 խոշոր հարկ վճարողների ցանկում՝ պետբյուջե վճար...

Prezident İlham Əliyev Avstraliyanın Azərbaycanda yeni təyin olunmuş səfirinin etimadnaməsini qəbul edib Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev yanvarın 30-da Avstraliya İttifaqının ölkəmizdə yeni təyin olunmuş fövqəladə və səlahiyyətli səfir...

Bu gecədən Kiçik çillə başlayır: şaxta, çovğun və sərt günlər... Bu gecədən etibarən Azərbaycanda qışın ən sərt dövrü kimi tanınan Kiçik çillə başlayır. Dekabrın 20-də start götürən və 40 gün davam edən Böyük çillə...

Buxorolik Javohir Bozorov shaxmat bo‘yicha O‘zbekiston chempioni bo‘ldi Joriy yilning 24–30-yanvar kunlari Navoiy viloyatida 20 yoshgacha bo‘lgan yoshlar o‘rtasida shaxmat bo‘yicha O‘zbekiston chempionati bo‘lib o‘tdi. Mu...

Tashqi ko‘rinishi tanqid qilingan, ammo yulduzga aylanganlar Millionlab heyterlar tinmay tanqid qilayotgan bir paytda mazkur yulduzlar yangi cho‘qqilarni zabt etmoqda. Hozirgacha tashqi ko‘rinishi uchun tanqid ...

Кыргызстанда «Жоопкерчиликтүү бол!» аттуу эркектер үчүн ден соолук айлыгы башталат Кыргызстанда «Жоопкер бол!» аттуу республикалык айлык башталууда, ал 18 жаштан жогору эркектердин инфекциялык эмес ооруларынын тобокелдик факторлорун...

Як обрати якісне мастило для двигуна та трансмісії: експертний гід Правильний вибір моторної чи трансмісійної оливи — не просто технічне питання, а ключ до довговічності та надійної роботи вашого автомобіля. Автомобі...

İnterneti həqiqətən kim icad edib? - "Google"un gizlətdiyi qaranlıq TARİX Bir çox insan internetin "Google" tərəfindən icad edildiyini və ya şirkətin onun yaranmasında əsas rol oynadığını düşünür. Əslində isə "Google" ilk t...

Tibb universitetləri bağlanacaq? Amerikalı milyarder İlon Maskın son açıqlaması yenidən beynəlxalq gündəmdə geniş müzakirələrə səbəb olub. Belə ki, o bildirib ki, robotlar yaxın gələ...

Қанат Бозымбаев Алматыдағы есептеу аспаптарын шығаратын кәсіпорындарға барды Жұмыс сапарына Алматы қаласының әкімі Дархан Сатыбалды, өнеркәсіп және құрылыс вице-министрі Жәннат Дүбірова, «ТКШ ҚазОрталық» АҚ басқарма төрағасы Н...

Алматыда жаңартудан өткен телекоммуникация және машина жасау колледжі қайта ашылды Қала әкімі Дархан Сатыбалды жұмыс сапары аясында білім беру ұйымына барып, оқу үдерісінің ұйымдастырылуымен танысты. Колледж телекоммуникация және ма...

Қазақстан Республикасының жаңа Конституциясының жобасы жарияланды Конституциялық реформалар жөніндегі комиссия Қазақстан Республикасының жаңа Ата Заңының жобасын жариялады. Бұл құжат азаматтардан, саяси партиялардан...

ISLOM ISMOILOV: «IKKINCHI BOʻLIMDA YOSHLARGA IMKONIYAT BERDIK» «Нефтчи»-«Aluminij» баҳси якунига етгач жамоамиз бош мураббийи Исломбек Исмоилов мухбиримизга қисқача интервью берди: — Бугун...

Gənclərə veriləcək Prezident Mükafatının MƏBLƏĞİ Prezident İlham Əliyev dünın 2026-cı il Gənclər üçün Prezident mükafatlarının verilməsi haqqında Sərəncam imzalayıb. Medialive.az modern.az-a istinad...

Ата Заңдағы тіл мәселесі: Жаңа жобадағы заңдық нақтылаулар STEPPENEWS.KZ: Қазақстандағы мемлекеттік реформалар аясында Негізгі Заңның жаңа жобасы көпшілік талқысына ұсынылды. Конституциялық реформа жөніндегі ...

Болашақта қандай мамандықтар жойылады? STEPPENEWS.KZ: Болашақ келді деп айтуға болады, себебі технологиялық өзгерістер біздің еңбек нарығымызды көз ілеспес жылдамдықпен өзгертіп жатыр. Көп...

Рыбакина әлемнің бірінші ракеткасын жеңіп, Australian Open-2026 жүлдесін иеленді Қазақстан теннисшісі қарсыласының сценарийі бойынша өтіп жатқан финалды өз пайдасына шешіп, одан чемпиондық атақты тартып алды. Шешуші матчта ол ойын...

«Ұлттық қор – балаларға» қаражаты инвестиция арқылы өсе береді Қаңтар айының соңында «Ұлттық қор – балаларға» бағдарламасы аясында кезекті төлем жүргізілді, деп хабарлайды Orda.kz. «1 ақпан демалыс күніне сәйкес ...

1 ақпанға арналған ауа райы: Оңтүстікте +13, солтүстікте -21 градус аяз болады 1 ақпан күні Қазақстанның басым бөлігінде құбылмалы бұлтты ауа райы сақталады. Кей өңірлерде тұман түсіп, көктайғақ болады, бірақ жауын-шашынсыз күн ...

«Мыс Service» заңды жер теліміне кіре алмай отыр: компания банк пен сот орындаушының әрекетіне шағымданды (ВИДЕО) Ақмола облысында қиыршық тас өндірумен айналысатын «Мыс Service» ЖШС өзіне мемлекет тарапынан заңды түрде берілген жер теліміне кіре алмай отырғанын ...

En Italie un dentiste emprisonné pour avoir arraché 11 dents saines d’une patiente Des dentistes de la ville de Gênes, en Italie, ont été tenus responsables pour avoir retiré de manière excessive, inutile et incorrecte 11 dents d’un...

Trump a-t-il renoncé à une intervention militaire au Groenland par crainte d'une destitution? Une nouvelle vague de tensions déferle sur la politique américaine. Selon des informations citant Reuters, l'administration Trump aurait renoncé à l'...

Ulduz falı: 1 fevral, 2026-cı il Mecra.az günlük bürcləri təqdim edir: Qoç Ətrafdakıları təəccübləndirəcək qeyri-adi addımlar və qərarlar günü olacaq. Əsas məsələ ölçünü qorumaqdır: ...

Süni intellektin tibbi məsləhəti nə qədər etibarlıdır? "Zəka dueli”nin bu dəfəki qarşılaşması tibb sahəsindədir. Çünki bu gün süni intellektə tibbi diaqnozlar qoyduran, ondan tibbi məsləhətlər alanl...

Bazarda bolluq, süfrədə darlıq Azərbaycanda quş əti bazarı illərdir ki, əsasən toyuq əti ilə assosiasiya olunur. Marketlərdə, bazarlarda, restoran menyularında ən çox rast gəlinən ...

Five Ancient Underground Mosques in Mangystau Advance Toward UNESCO Recognition The Astana Times provides news and information from Kazakhstan and around the world. ASTANA — Five underground mosques in Kazakhstan’s Mangystau Regi...

Kazakhstan Moves to Strengthen Oversight of Archaeological Work The Astana Times provides news and information from Kazakhstan and around the world. ASTANA – Weak regulation and fragmented oversight have long been...